Chuyên mục
Kiến thức cần thiết

Giải Mã Tên Gọi Đông Trùng Hạ Thảo

Từ xưa đến nay, chúng ta thường nghe đến một loại thuốc quý có tên là Đông Trùng Hạ Thảo. Ta có thể hiểu nôm na là mùa Đông thì là côn trùng còn mùa Hè thì là cỏ. Vậy thì gọi nó là cái gì? Là “cây” hay là “con”? Hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu về tên gọi đặc biệt này nhé.

Nếu coi Đông Trùng Hạ Thảo  là mô tả một cuộc đời phát triển của sinh vật thì quá trình này chia thành hai giai đoạn. Như tên gọi vừa là cây vừa là con. Tuy nhiên, khi xét chi tiết đi sâu vào quá trình sinh trưởng và phát triển thì hai giai nêu trên là riêng biệt nhưng nối tiếp nhau.

Hãy quan sát bức hình chụp Đông Trùng Hạ Thảo dưới đây. Bạn có nhận thấy chia thành hai phần rõ rệt?. Phía dưới gốc đó có hình một con sâu và từ đầu con sâu đó mọc lên thân cây kiểu như một mầm lá.

Ảnh chụp Đông Trụng Hạ Thảo tự nhiên
            Hình ảnh Đông Trụng Hạ Thảo tự nhiên

Giờ đến phần hay ho nè. Bạn có biết Đông Trùng Hạ Thảo được tạo nên như nào không?

  1. Quá trình sinh trưởng và phát triển của Đông Trùng Hạ Thảo

Chẳng là, có một loài bướm (người ta gọi là bướm dơi) trong chi Thitarodes (chi này có tới 40 loài) mùa hè nhởn nhơ bay lượn, tìm hoa, lấy mật J, bắt đôi rồi đẻ trứng. Vào mùa đông trứng bắt đầu nở ra sâu non, chúng sinh sống và phát triển trong đất.

Không biết bằng cách nào mà bào tử của nấm trùng thảo (tên khoa học là Cordyceps sinensis thuộc nhóm Ascomycetes) xâm nhiễm được vào cơ thể của sâu. Có thể là vì sâu ăn phải hoặc bị ký sinh trên các lỗ thở.

Sau khi xâm  nhập, các bào tử, các sợi nấm bắt đầu phát triển mạnh bằng cách hút các chất dinh dưỡng từ cơ thể con sâu non và lớn lên. Dần dần, các chất dinh dưỡng trong sâu bị nấm “ăn hết”, chỉ còn lại lớp vỏ bì bên ngoài dẫn đến sâu không thể lột xác để phát triển thành bướm được nữa.

Sinh trưởng và phát triển của Đông Trùng Hạ Thảo
Quá trình sinh trưởng và phát triển của Đông Trùng Hạ Thảo

Khi những cơn mưa nhỏ xuất hiện báo hiệu mùa xuân tới. Chỉ chờ có khi thời tiết và nhiệt độ thích hợp là nấm bắt đầu phá triển mạnh mẽ. Từng sợi nấm mọc dài ra từ râu xúc giác của những con sâu. Một đầu thì cắm sâu xuống đất còn đầu kia thì phát triển lên trên.

Đoạn đầu của nấm phình to ra, hình dạng giống như một cái que. Trên bề mặt nấm có rất nhiều bào tử hình cầu nhỏ xíu. Sau khi vươn lên khỏi mặt đất đến thời điểm thích hợp nấm sẽ phát tán bào tử trong không khí…Tiếp tục một quá trình sinh trưởng mới lại bắt đầu. Các bào tử này lại đi tìm sâu bướm dơi để ký sinh.

Tên gọi “đông trùng hạ thảo” (tiếng Tạng: yartsa gunbu hay yatsa gunbu, tiếng Trung: dōng chóng xià cǎo) là xuất phát từ quan sát thực tế này. Vào mùa đông thì nhìn cặp cá thể này giống con sâu (côn trùng), còn đến mùa hè thì chúng trông giống một loài thực vật (thảo mộc) hơn. Nó được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền Trung Hoa và y học cổ truyền Tây Tạng.

2. Đông Trùng Hạ Thảo phân bố ở đâu?

Loài nấm này chủ yếu phân bố ở châu Á và châu Úc. Đặc biệt  là các cao nguyên cao hơn mặt biển từ 4.000 đến 5.000 m như Tây Tạng, Tứ Xuyên, Thanh Hải, Cam Túc, Vân Nam.. Tuy nhiên, hiện nay nhiều loài nấm thuộc chi Ophiocordyceps và Cordyceps được nuôi trồng trên quy mô công nghiệp để tinh chế các cơ chất có dược tính…

Đông Trùng Hạ Thảo
              Đông Trùng Hạ Thảo dạng khô

Đông trùng hạ thảo khi còn sống, người ta có thể trông rõ hình con sâu, với đuôi là một cành nhỏ, mọc lá. Khi sấy khô, nó có mùi tanh như cá, đốt lên có mùi thơm. Phần “lá” hình dạng giống ngón tay, dài khoảng 4 – 11 cm do sợi nấm mọc dính liền vào đầu sâu non mà thành. Sâu non giống như con tằm, dài chừng 3-5 cm, đường kính khoảng 0,3 – 0,8 cm.

Bên ngoài có màu vàng sẫm hoặc vàng nâu với khoảng 20-30 vằn khía. Đầu có màu nâu đỏ, đuôi giống như đuôi con tằm, có tất cả 8 cặp chân, nhưng 4 đôi ở giữa là rõ nhất. Chất đệm nấm hình que cong mọc ra từ mình sâu non, nhưng dài hơn. Sâu non dễ bẻ gãy, ruột bên trong căng đầy, màu trắng hơi vàng. Chất đệm nấm khá dài và bên trong ruột hơi rỗng, có màu trắng ngà.

Đông Trùng Hạ Thảo
           Đông Trùng Hạ Thảo dược liệu quý cho sức khỏe

Đông trùng hạ thảo  là một trong những vị thuốc quý của đông y. Có khả năng bồi bổ và tăng cường sức khỏe, cải thiện đời sống tình dục, tăng cường khả năng miễn dịch. Mặt khác các nghiên cứu cổ truyền cũng như các thực nghiệm hiện đại đều xác định đông trùng hạ thảo hầu như không có tác dụng phụ đối với cơ thể người và động vật.

Chúng ta vừa cùng nhau tìm hiểu vì sao lại có tên gọi “Đông Trùng Hạ Thảo”còn Đông Trùng Hạ Thảo có những công dụng cụ thể nào và vì sao chúng lại đắt như vậy thì hãy đọc các bài viết tiếp theo nhé.